2021

Bergama, 2500 yılı aşan tarihinde insan sesi ve nefesinin hiç kesilmediği, büyük bir kültürel
zenginliğe sahip, imparatorluk başkentliği yapmış bir kent. Bergama ev sahipliği yaptığı birçok ilkin yanında, günümüzde devam eden (etmesi gereken) birçok tartışmanın da tarih boyunca mekanı olmuş; Aristoniconus’un köleler ile birlikte Roma’ya karşı giriştiği savaş, Zeus Altarı’nın şimdilik Berlin’de son bulan tartışmalı yolculuğu, yapılmak istenen altın madenlerine karşı Bergama köylülerinin giriştiği çevre mücadelesi, 1937 yılında başlayıp günümüze kadar kesintisiz devam eden dünyanın ilk yerel festivallerinden Bergama Kermesi bunlardan sadece bazıları. Tüm bu birikimin ve yaşananların da etkisiyle, Bergama Tiyatro Festivali, katılımcıları için özel bir seyir deneyiminin yanında; kültür, sanat, tarih ve güncel olayların hayatımıza yansımalarını, performans sanatları aracılığıyla tartışmaya açıyor. Bu uzun soluklu ve zor sürecin ikinci deneyimi, üç yıllık bir aradan sonra yeniden başlıyor.
Bergama Tiyatro Festivali ilk kez gerçekleştiği 2018 yılında, Bergama’nın kültür mirasını, Berlin ile olan tarihi ilişkisini ve gündelik yaşam dinamiklerini önceleyen bir program hazırlayıp seyircisi ile buluştu. Bu buluşma, ilk senesi olmasına rağmen özellikle Bergama’nın kendine has atmosferi sayesinde katılımcıları için özel bir deneyim alanı yarattı. 2018’den 2021 yılına festivalin gerçekleş(e)mediği üç yıllık sürede yaşananlar ve değişenler, festivalin Bergama ve çevresi ile kurduğu ilişkileri değerlendirmesine, 2018 yılında festivalin uygulama sürecinde eksik kalan pratikleri sorgulayarak her anlamda yeni bir başlangıç yapmasını gerekli hale getirdi. Bu yeni başlangıç, temelinde sürdürülebilir bir festival yapısı oluşturmayı hedefleyen dört ana konu etrafında kurgulandı. Bu kitapçıkta detaylarını göreceğiniz tüm program da bu dört konu ”Yerelleşme – Sektörleşme – Engellenen Bireylerin Kültür ve Sanat Hayatına Katılımı – Gençler ve Çocuklar” üzerinden 10 bölüme ayrıldı. Sahnesinden, Dünyadan, Bergama’dan, Bölgeden, Çocuklar İçin, Festival Özel, Yürüyüşler, Paneller, Alana Dair Atölyeler ve Somut Olmayan Kültürel Miras Atölyeleri.

Yerelleşme: Sürdürülebilir bir yapı kurmanın ilk adımı. Festivalin yerelle olan bağını güçlendirmek ve 2018’de eksik kaldığını düşündüğümüz bu ilişkinin geliştirilmesi için, Bergama’da yer alan sivil toplum kuruluşları ve festivalin yürütücü ekibine dahil olan Bergamalı ekip arkadaşları ile birlikte çalıştık. Operasyon ile ilgili bu adımların yanında içeriğin yerelleşmesi için de yaptığımız açık çağrı ile Bergama’dan festivalde yer almak isteyen herkesi ”Bergama’dan” bölümünde, bu çağrıya Ege Bölgesi’nden yanıt veren 23 ekipten 5’ini de ”Bölgeden” diye adlandırdığımız bölümde programa dahil ettik.
Sektörleşme: 2018’den bugüne çok şey değişti; insani krizler, pandemi, iklim krizi dünyaya bakış yöntemlerimizi “zorunlu” olarak değiştirdi. Pandemi sürecinin özellikle kültür sanat alanında oluşturduğu tahribat sonrası, tiyatro alanında öne çıkan temel ihtiyaçların sürdürülebilir yapılar kurmak ve genel olarak sektörleşme sorunu olduğunu görüyoruz. BTF olarak bu sene özellikle performatif programımızı oluştururken ”Sahnesinden” bölümünde izleyeceğiniz zor zamanlar geçiren mekanı olan ekipler ile bir araya gelmeye karar verdik. Bu ekipler ile bölgeden amatör – profesyonel tiyatro üreticilerinin buluşacağı, ‘’Alana Dair Atölyeler’’ ve ‘’Paneller’’ ile sektörleşme süreçlerine katkı sağlayacak bir ortam hazırlamayı, deneyim paylaşmayı, Türkiye’de ve dünyada yaşanan güncel tartışmaları Bergama’ya taşıyarak alan genişletmeyi umuyoruz. Engellenen Bireylerin Kültür ve Sanata Katılımı: Kültür sanat alanının herkes için erişilebilir olması, BTF’nin 2021’de gerçekleştirmeyi umduğu yeni başlangıcın bir diğer uzun vadeli hedefi. Sosyal ve kültürel yaşama erişim hakkının herkes için eşit derecede sağlanması adına ufak da olsa bir katkı sunmak, herkesin olduğu kadar BTF’nin de sorumluluğu. Dezavantajlı grupların kültür sanata erişebilmesi adına bu seneden başlayıp her sene geliştirmeyi umduğumuz süreçte üretici, seyirci ve uygulayıcı kademelerinden katılımcılara alan açmayı umuyoruz.
Gençler ve Çocuklar: En büyük hayalimiz Bergama’da başladığımız bu yolculuğun uzun yıllar devam etmesi, festivalin bahsi geçen tartışmalara zemin hazırlaması ve sadece seyirlik bir etkinlik olmanın ötesinde bir buluşma noktası haline gelmesi. Bunu ve belki şu an aklımıza gelmeyen, fazlasını gerçekleştirmek için çocukların ve gençlerin bu sürece katılımını sağlamak çok önemli. Yaşadıkları şehri seven, bu şehrin geçmişi ile ilgili farkındalıklarını arttırdıkları için bugünü ile daha sağlıklı ilişkiler kuran gençler ve çocuklar BTF’nin bir sonraki seyircileri, uygulayıcıları ve sanatçıları olacaklar. Bu ortamı sağlamak adına ”Çocuklar İçin” bölümüyle BTF’de ama daha önemlisi yaşadıkları şehirde, çocukların güzel anılar biriktirmelerini sağlamak ve bunu sürdürülebilir hale getirmek, bu yeni başlangıcın bir diğer önemli ayağı. BTF bu yeni başlangıçta gelecekteki seyircileri, sanatçıları ve yöneticileri ile buluşup birlikte izleyip, eğlenip, öğrenecekleri uzun soluklu bir sürecin ilk adımını atıyor. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın katkıları, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bergama Belediyesi, Bergama Kültür ve Sanat Vakfı (BERKSAV), Bergama Ticaret Odası (BERTO) ile Ne Yerde Ne Gökte Derneği’nin büyük destekleriyle gerçekleşen Bergama Tiyatro Festivali’nde, ”Festival Özel” ve ‘’Yürüyüşler’’ bölümleri ile Bergama’nın ilklerle dolu tarihi sokaklarında kaybolmanın, Atta Festival ve İstanbul Fringe Festival’in yönlendirmeleri, Institut français Türkiye İzmir ve Macar Kültür Merkezi destekleriyle ”Dünyadan” sahne sanatlarına dair örnekleri Bergama’nın antik tiyatrolarında, çağdaş mekanlarında izlemenin; ‘’Somut Olmayan Kültürel Miras Atölyeleri’’ ile bir kente dair bambaşka hikayeleri keşfetmenin; sürdürülebilir, paylaşan, dönüşen bir festivalin hayaliyle yeniden merhaba. Hepiniz ilklerin şehri Bergama’ya tekrar hoşgeldiniz.

Öner Eren Arıkan
Festival Direktörü